วันที่ 4 กันยายน 2568 นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (รมว.พม.) มอบหมายให้ นายอนุกูล ปีดแก้ว ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (ปลัด พม.) เป็นประธานเปิดงานการประชุมสมาชิกเครือข่ายมหาวิทยาลัยยั่งยืนแห่งประเทศไทย (SUN Thailand) (สัญจร) ครั้งที่ 2 ประจำปี 2568 และการประชุมสมาชิกเครือข่ายมหาวิทยาลัยยั่งยืนแห่งประเทศไทย ครั้งที่ 3/2568 พร้อมกล่าว ปาฐกถาพิเศษ หัวข้อ "มหาวิทยาลัยกับการรับมือวิกฤตการณ์โลก : บทบาทในการเสริมสร้างความมั่นคงของมนุษย์ภายใต้การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ" โดยมีผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พิทักษ์ จันทร์เจริญ อธิการบดีมหาวิทยาลัยสวนดุสิต กล่าวต้อนรับ พร้อมด้วย ผู้แทนสถาบันที่เป็นสมาชิกเครือข่ายมหาวิทยาลัยยั่งยืนแห่งประเทศไทย เข้าร่วม ณ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต วิทยาเขตสุพรรณบุรี

นายอนุกูล กล่าวว่า กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) มีนิยาม "ความมั่นคงของมนุษย์" หมายถึง การที่ประชาชนได้รับหลักประกันด้านสิทธิ ความปลอดภัย การสนองตอบต่อความจำเป็นขั้นพื้นฐานในการดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีศักดิ์ศรี ตลอดจนได้รับโอกาสอย่างเท่าเทียมในการพัฒนาศักยภาพของตนเอง ซึ่งปัจจุบันประเทศไทย กำลังเผชิญกับวิกฤตซ้อนวิกฤตไปพร้อมกัน คือ วิกฤตโครงสร้างประชากร ภายใต้วิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ทั้งนี้ จากวิกฤตดังกล่าว กระทรวง พม. ได้ขับเคลื่อนนโยบาย 5X5 ฝ่าวิกฤตประชากร พร้อมทั้งมีการจัดตั้งศูนย์บริหารการดูแลกลุ่มเปราะบางจากภัยพิบัติ (ศบปภ.) เพื่อเป็นกลไกการช่วยเหลือ ดูแล และเยียวยากลุ่มเปราะบางจากภัยพิบัติเชิงรุก โดยมุ่งเน้นการจัดสวัสดิการในสถานการณ์ภัยพิบัติ นอกจากนี้ ยังมีศูนย์เร่งรัดจัดการสวัสดิภาพประชาชน (ศรส.) ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางประสานงานและให้ความช่วยเหลือและคุ้มครองสวัสดิภาพแก่กลุ่มเปราะบางและประชาชนที่ประสบปัญหาทางสังคม พร้อมหน่วยปฏิบัติการเคลื่อนที่เร็ว 24 ชั่วโมง 

นายอนุกูล กล่าวเพิ่มเติมว่า ในส่วนของข้อเสนอบทบาทมหาวิทยาลัยในการเสริมสร้างความมั่นคงของมนุษย์ ภายใต้การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศนั้น ได้แก่ 1) เป็นมหาวิทยาลัยที่สามารถดูแลชุมชนได้จริง โดยมีบทบาทจัดการความรู้ให้ชุมชนมีศักยภาพในการจัดการตนเอง การออกแบบแนวคิดและแนวทางส่งเสริมบทบาทของชุมชน โดยมหาวิทยาลัยเข้าไปส่งเสริมกิจกรรมการปรับตัว และรับมือการเปลี่ยนแปลง ต่อยอดการทำงานของเครือข่ายมหาวิทยาลัยยั่งยืนร่วมกับชุมชนในพื้นที่ ซึ่งความคาดหวังในวันนี้ ไม่ใช่เพียงความรู้ทางวิชาการเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเป็นการปฏิบัติที่จับต้องได้อย่างเป็นรูปธรรม 2) เป็นต้นแบบแห่งการเรียนรู้เพื่อรองรับ ปรับตัว โดยเครือข่ายมหาวิทยาลัยยั่งยืนต้องขับเคลื่อนอย่างต่อเนื่อง มุ่งสู่การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั้งระบบอย่างเป็นรูปธรรม และความสำเร็จของมหาวิทยาลัยนั้น ควรรวมถึงความสามารถในการถ่ายทอดและเปลี่ยนแปลงชุมชนในการปรับตัวและรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 3) พัฒนาศักยภาพผู้ร่วมสร้างการเปลี่ยนแปลงทางสังคม โดยจัดทำหลักสูตรฝึกอบรม รายวิชาการเรียนการสอน การเสวนาวิชาการ การวิจัยและพัฒนานวัตกรรม การพัฒนาบุคลากรผู้ปฏิบัติงานให้มีความรู้และมุมมองที่เชื่อมโยงมิติความมั่นคงของมนุษย์กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เพื่อการทำงานร่วมกันอย่างเป็นสหวิชาชีพ และ 4) ยกระดับการพัฒนาคุณภาพชีวิตกลุ่มเปราะบาง ด้วยการใช้ข้อมูลสารสนเทศด้านสังคมที่มีอยู่ เป็นต้นทุนการปฏิบัติงานร่วมกันในการใช้ข้อมูลเดียวกันในการวางแผน การดำเนินงาน การติดตามประเมินผล และการจัดทำแนวทางการดูแลกลุ่มเปราะบางภายใต้สถานการณ์ภัยพิบัติให้สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ ทั้งนี้ หากมหาวิทยาลัยเข้ามามีส่วนร่วมในออกแบบแนวทางการดูแลกลุ่มเปราะบางในระดับพื้นที่ ยีอมทำให้ได้รูปแบบที่เหมาะสมและสามารถใช้ได้จริง

สำหรับสมาชิกเครือข่ายมหาวิทยาลัยยั่งยืนแห่งประเทศไทย (SUN Thailand)  มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อการส่งเสริมการพัฒนาอย่างยั่งยืนในสถาบันอุดมศึกษาที่มุ่งเน้นการบูรณาการแนวคิดความยั่งยืนเข้ากับการบริหารจัดการ การเรียนการสอน และการวิจัยของมหาวิทยาลัย พร้อมแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ โดยเป็นเวทีให้มหาวิทยาลัยสมาชิกได้แลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practices) และองค์ความรู้เกี่ยวกับการขับเคลื่อนมหาวิทยาลัยสีเขียว (Green University) รวมถึงการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยเพื่อเป็นต้นแบบและผู้นำในการขับเคลื่อนความยั่งยืนในภาคการศึกษาและสังคม โดยมีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างยั่งยืนในวงการอุดมศึกษาไทย ประกอบด้วย 1) เป็นเวทีแห่งการ "สร้างพลังร่วม" (Synergy) 2) เป็นกลไกขับเคลื่อนสู่เป้าหมายระดับโลก 3) มุ่งเน้นการนำไปปฏิบัติจริงและเป็นรูปธรรม 4) เป็นศูนย์กลางข้อมูลและนโยบาย